Press ESC to close

Europa helt naar rechts, maar het nieuwe kabinet moet voorzichtig te werk gaan

Zoals het de mooiste Brusselse tradities betaamt, leverden de verkiezingen voor het Europees Parlement een resultaat op dat bijna iedereen als overwinning kon claimen.

De extreemrechtse PVV onder leiding van Geert Wilders kende de grootste zetelstijging, van één naar zes. Maar het werd op de schop genomen door het linkse gezamenlijke ticket van GroenLinks en PvdA (GL-PvdA), dat acht van de 31 zetels veroverde.

Wilders riep zichzelf uit tot ‘grootste winnaar’, aangezien GroenLinks en PvdA hun zetels over twee Europese fracties zullen verdelen. Maar bij een verkiezing die hij als een regelrechte strijd tussen hemzelf en Frans Timmermans organiseerde, was het een stap achteruit.

Procentueel gezien bedroeg het verschil bijna vier punten, een aanzienlijke marge gezien het feit dat in de meeste opiniepeilingen de partijen tijdens de campagne nek-aan-nek liepen.

Uitleg: Hoe het Europees Parlement werkt
Uitlegger: Nederlandse politieke partijen

Timmermans kon het resultaat daarentegen als een overwinning presenteren, ook al eindigde de GL-PvdA met één zetel minder dan ze in 2019 als afzonderlijke partijen wisten te behalen. Hij betoogde dat dit “een duidelijk signaal naar de rest van Europa was dat er is geen noodzaak om met radicaal-rechts samen te werken”.

En op een over het algemeen sombere avond voor groene partijen in heel Europa waren GroenLinks de belangrijkste begunstigden van de alliantie, waarmee ze een zetel toevoegden aan de drie die ze voorheen bezaten. De PvdA zal daarentegen twee Europarlementariërs minder hebben in de sociaaldemocratische fractie.

Naschok

Vóór de verkiezingen voorspelden commentatoren een seismische verschuiving naar extreemrechts in heel Europa, maar de uitkomst was meer een consolidatie van de winst die populistische partijen bij de recente nationale verkiezingen hadden geboekt.

Met uitzondering van Frankrijk, waar de triomf van Marine Le Pen Emmanuel Macron ertoe aanzette vervroegde verkiezingen uit te schrijven, was het eerder een naschok dan een aardbeving.

De uitkomst is een impuls voor de hoop van Ursula von der Leyen op een tweede termijn als voorzitter van de Europese Commissie, maar zij zal te maken krijgen met een grotere en sterkere groep harde conservatieven en extreemrechtse partijen.

Haar eigen centrumrechtse familie, de EPP, zal nieuwe leden moeten huisvesten, zoals de Nederlandse boerenpartij BBB, die druk van binnenuit zal uitoefenen om de belangrijkste elementen van het Green Deal-plan van de EU om de klimaatverandering aan te pakken, af te zwakken.

De PVV profiteerde vooral van de ineenstorting van Forum voor Democratie, dat de afgelopen zittingsperiode vier zetels won, maar deze na een reeks interne verdeeldheid inleverde. Ironisch genoeg zat Forum pas nog in de Tweede Kamer omdat het enige Europarlementariër voor de PVV, Marcel de Graaff, in 2022 voor het verweerde vlot van Thierry Baudet stapte.

GL-PvdA profiteerde van het feit dat aanhangers van pro-Europese partijen gemotiveerder waren om te komen opdagen. Slechts 20% van de mensen die in november op de alliantie van Timmermans stemden, bleef donderdag thuis, tegenover 53% van de PVV-stemmers.

Stof tot nadenken

In totaal behaalden partijen die campagne voerden op pro-Europese platforms 21 van de 31 zetels, waarvan drie voor het CDA, twee voor Volt en één voor de dierenrechtenpartij PvdD. Maar er was ook eurosceptische winst, met twee zetels voor de boerenpartij BBB en één voor de orthodox-protestantse SGP.

Niettemin zou het de komende regering in Den Haag stof tot nadenken moeten geven over haar houding tegenover Brussel. Het door de vier rechtse partijen opgestelde hoofdlijnenregeerakkoord omvat een reeks harde eisen aan het immigratie- en landbouwbeleid, waaronder een opt-out van de EU-migratiequota, die bijna bedoeld lijken te zijn om een ​​confrontatie uit te lokken.

Maar als de regering de positie van Nederland in Europa of de relatie met haar handelspartners schaadt door te koppig te zijn, riskeert zij op grond van dit bewijs een terugslag van de kiezers.

In totaal scoorden de vier coalitiepartijen minder dan 40% van de stemmen, maar dat weerspiegelt vooral de manier waarop kiezers de NSC-partij van Pieter Omtzigt sinds november in de steek hebben gelaten. De NSC behaalde één zetel met 3,8% van de stemmen, na 12,9% te hebben behaald bij de algemene verkiezingen, terwijl Omtzigts voormalige collega’s in het CDA zich herstelden van 3,3% naar 9,7%.

Centristische coalitie

Nederlandse partijen zouden zeventien leden van het Europees Parlement kunnen hebben, verspreid over de drie grootste Europese families, inclusief de vier PvdA-leden in de sociaal-democratische fractie. Het is vrijwel zeker dat de BBB en de NSC zich bij het CDA in de EVP zullen aansluiten, waardoor het Nederlandse contingent van vier naar zes zal stijgen.

De twee liberale partijen, VVD en D66, pakten respectievelijk vier en drie zetels, maar het lidmaatschap van de VVD van de liberale Renew-fractie hangt aan een zijden draadje nu zij samen met de PVV in Den Haag een rechtse regering vormen.

De leider van Renew, Valérie Hayer, heeft duidelijk gemaakt dat ze wil dat de VVD uit de groep wordt gezet omdat ze een “rode lijn” heeft overschreden die is vastgelegd in de Verklaring van Wenen, die expliciet machtsdeling met extreemrechtse partijen uitsluit.

Als de VVD eruit wordt geduwd, zou dit de deur kunnen openen voor Volt om zich bij Renew aan te sluiten. De pan-Europese partij neigt momenteel naar de Groenen, deels vanwege hun bedenkingen bij de aansluiting bij de VVD, maar de uiteindelijke beslissing zal worden genomen door hun leden, wier politieke visie aantoonbaar dichter bij D66 ligt.

Alle drie de kandidaten die voorafgaand aan de verkiezingen door Dutch News worden geïnterviewd, nemen plaats in Brussel. Bekijk hun gedachten:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *