Press ESC to close

Inburgeren bij DN: de Nederlanders zijn in opstand

Veel mensen schijnen te denken dat rellen iets heel on-Nederlands is. Maar niets is minder waar. Zet je helm op voor een keuze uit straatgevechten door de eeuwen heen in de nieuwste inburgeringsles

Les 50: Nederlandse rellen

Hatchet-rellen
De Bijltjesoproer, of rel van de kleine strijdbijlen, van 1787 was het resultaat van politieke strijd tussen aanhangers van het Huis van Oranje en de Patriotten (patriotten) die democratische hervormingen wilden. De Amsterdamse regenten stonden aan de kant van de patriotten en dit veroorzaakte wrevel onder de werkende bevolking, onder wie velen royalisten.

Kattenburg in Amsterdam, vlakbij het huidige Maritiem Museum, herbergde talloze kades en de steun voor stadhouder Willem V was vooral groot onder de timmerlieden daar. Toen de zaken tot een hoogtepunt kwamen tijdens een bloedige rel tussen de twee groepen, werd het vernoemd naar het gereedschap van de timmerman, een kleine bijl. ‘Bijltjesdag’ wordt nog steeds gebruikt om te verwijzen naar een dag van afrekening.

Palingrellen
De Palingoproer of palingopstand vond in 1866 plaats in de Jordaan, destijds een achtergestelde wijk van Amsterdam. De mensen stonden net op het punt te genieten van een vrolijk maar illegaal spelletje palingtrekken, toen de politie het feest kwam ontbinden. Dat stak de lont aan en de volgende dag werd er meer politie het gebied in gestuurd, werden er rode vlaggen gezwaaid en werd de Marseillaise gezongen.

Het leger werd erbij gestuurd en, in de woorden van een plaatselijke journalist: ‘Een van de mannen die stenen uit een raam naar de infanterie gooide, werd door het hoofd geschoten. [..]. De man die met de vlag op de barricades had gezwaaid, zakte in elkaar, geveld door een geweerschot.’ Een combinatie van hardhandig optreden van de politie in een gebied dat werd gekenmerkt door sociale onrust leidde tot een uiteindelijk dodental van 26 doden en 32 ernstig gewonden.

Aardappelrellen
Ook bij de Aardappelrellen van 1917 speelde de Jordaan een belangrijke rol. Nederland was niet direct betrokken bij de Eerste Wereldoorlog, maar de armen leden nog steeds onder de gevolgen. Toen er in de Jordaan geen enkele aardappel te krijgen was terwijl schepen vol op de Prinsengracht stonden te wachten om geëxporteerd te worden, laaide de woede op.

Politie achtervolgt relschoppers in 1917. Foto: Instituut voor Nederlandse Geschiedenis via Wikimedia Commons

Verschillende vrouwen gingen er met een deel van de aardappelen vandoor, maar werden opgepakt en naar het gemeentehuis gebracht. Daar kregen ze te horen dat er aardappelen onderweg waren. De nieuwe zending was voor laagbetaalde arbeiders veel te duur om te kopen en op 2 juli braken er rellen uit en werden magazijnen en winkels geplunderd. Het leger werd ingeschakeld om de orde te herstellen en op 5 juli werden negen mensen gedood en 114 gewond.

Kroningsrel
De vader van alle rellen (tot nu toe) in Nederland is waarschijnlijk de Kroningsrel. Zijn slogan Geen woning, geen kroon (geen huis, geen kroning) verwees naar het enorme gebrek aan betaalbare woningen in een tijd waarin hele gebouwen leeg stonden. Het kraken werd een politieke beweging en het hoogtepunt van de onvrede kwam op de dag dat prinses Beatrix op 30 april 1980 tot koningin zou worden gekroond.

Rellen op Kroningsdag in 1980. Foto: Hans van Dijk (Anefo) via Nationaal Archief

De autoriteiten waren vastbesloten dat niets de festiviteiten zou verstoren, terwijl de krakers vastbesloten waren zoveel mogelijk chaos te veroorzaken. Om 14.00 uur brak de militaire politie, gesteund door tanks – ja, tanks – een demonstratie op de Blauwbrug uit die uitmondde in een hevige strijd. Vervolgens verplaatsten de gevechten zich richting de Dam, waar in de Westerkerk de kroning werd voltooid onder het geluid van sirenes en helikopters.

Het jaar daarop bleven er periodiek krakersrellen plaatsvinden.

Project X-rel
De Project X-rel werd beroemd veroorzaakt door een zeer schemerige tiener wiens verjaardagsuitnodiging op Facebook in 2012 viraal ging en duizenden mensen ertoe aanzette om naar Haren, een welvarend dorp buiten Groningen, te gaan.

De nasleep van de Project X-rellen. Foto: Nathan Meijer via Wikimedia Commons

Minstens één auto werd in brand gestoken en de politie gebruikte traangas om de menigte uiteen te drijven, die ruiten insloeg en winkels plunderde terwijl ze op hol sloegen. Ongeveer 500 politieagenten, waaronder 250 oproerpolitie, waren bij de operatie betrokken. Meer dan 30 mensen raakten gewond en 34 werden gearresteerd. De politie gaf de schuld aan ‘georganiseerde herrieschoppers’.

Boerenrellen
Boeren zijn een onwaarschijnlijke groep geworden die tot rellen overgaat, maar de afgelopen jaren is dat wel het geval geweest. Het ergste vond misschien plaats in oktober 2020, toen geradicaliseerde boeren hun protesten tegen de regels om de stikstofvervuiling terug te dringen veel verder gingen dan de gebruikelijke borden. Tractoren waren hun favoriete werktuig en daarmee braken ze de deuren van het Groningse stadskantoor kapot.

De politie wordt door boze boeren bekogeld met hooi. Foto: Anjo de Haan, Hollandse Hoogte

Ook in verschillende andere steden ondernamen boeren actie en vier gemeenten zeiden al snel dat ze de stikstofreductieplannen zouden schrappen. ‘Je ziet zelden dat demonstranten zo snel worden toegegeven. Het laten vallen van plannen na tegenstand van één kant is een nieuwe en niet verstandige ontwikkeling’, zei Jan Brouwer, directeur van het Instituut Openbare Orde en Veiligheid destijds.

Rellen bij vreugdevuren
Niet alle rellen zijn gelijk. Sommige zijn relatief klein en eindigen niet in bloedvergieten, hoewel eigendommen steevast beschadigd raken. Gedurende het seizoen vinden er van tijd tot tijd voetbalrellen plaats. En in 2019 waren er de Vreugdevuur-rellen in Duindorp, een kustwijk van Den Haag.

Deze hielden verband met het besluit van de gemeenteraad om de gigantische nieuwjaarsvuurtorens, die sinds de jaren negentig een onderdeel waren van de jaarlijkse festiviteiten, te verbieden. Het jaar daarvoor veroorzaakten sterke windstoten bij Scheveningen ‘vuurtornado’s’, waarbij de vlammen van een 48 meter hoge stapel brandende pallets over de kust werden meegevoerd. De ongeregeldheden duurden dagen en 13 mensen werden gearresteerd.

Covid-rellen
Nederland had zijn deel van de Covid-ongelovigen, een bonte menigte idioten en gewone mensen die bezwaar maakten tegen de afsluiting omdat a) het hun vrijheid beknotte, b) het slechts een griepaanval was, c) een poging tot totale controle door de overheid, en d) omdat het goed zou zijn om het virus te laten uitroeien om kostbare ouderen, ook wel ‘dood hout’ genoemd, uit te roeien.

Ze negeerden de 1,5 meter afstandsregel bij het houden van wat zij hun ‘koffiebijeenkomsten’ noemden en kwamen regelmatig in botsing met de politie. In Amsterdam liepen de zaken zo hoog op dat de oproerpolitie een waterkanon gebruikte om ze weer af te koelen, waarbij ze een demonstrant omver gooide.

Protesten van mei in Amsterdam. Foto: Gareth Citroen

Studentenrellen
Deze is lopende. De studentenprotesten ter ondersteuning van Palestina zijn sinds de jaren zestig niet meer in deze omvang gezien en zijn bijzonder gewelddadig geweest aan de Universiteit van Amsterdam. De oproerpolitie hield zich niet in toen studenten zich schuilhielden in sommige universiteitsgebouwen, terwijl trottoirs werden opengebroken om barricades op te bouwen.

De universiteitsautoriteiten bedachten snel een nieuw protocol om studenten te verbieden op het terrein te slapen. Ze weigerden ook te onderhandelen met een mysterieuze, in het zwart geklede, gemaskerde groep, die verantwoordelijk wordt gehouden voor het vernielen van computers en ander universiteitseigendom. Wordt vervolgd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *